SERVIKAL(RAHIM AĞZI) KANSERDEN KORKMAYIN

Dünyada kadınlarda kansere bağlı ölümlerin ikinci ve en sık nedeni servikal kanserlerdir. Bu kanserlerin epidemiyolojik ve moleküler çalışmalar sonunda rahim ağzı kanserlerinin öncül lezyonlarının hemen hemen hepsinde HPV (Human Papülloma virüsü) tiplerinin sorumlu olduğu gösterilmiştir.

HPV nedir?        

Hpv (Human Papülloma virüsü), rahim ağzında ve mukozalarda (ağız içi ve vajina içi dokusu mukozası gibi) infeksiyon yapan ve kondilom adı verilen siğil şeklinde kitleler oluşturan bir virüstür.

Hpv ile Rahim ağzı kanserlerinin yakın ve güçlü ilişkisi genital HPV virüsünü önlemeye yönelik çalışmaların hız kazanmasına neden olmuştur. Hpv virüsünün çok karmaşık bir yapısı vardır. Seksenin üzerinde değişik tipi tanımlanmış olan Hpv virüsünün tip 6 ve tip 11'i ana genital bölgede siğillere neden olurken 16-18-31-33-35 gibi tipleri ise Serviks, penis, makat yani ana genital kanserlere neden olur. Virüs vücuda girdiğinde hücre içerisine yerleşir, Kişinin zayıf düştüğü zamanlarda (stres, beslenme bozukluğu gibi) enfeksiyon alevlenir.

Bulaşma nasıl olur?

Enfeksiyonu olan kişilerin pek çoğu enfeksiyonun farkında değildirler, çoğu kere enfeksiyon belirti vermeden veya belli belirsiz belirtiler çıkartabilir ve bu şekli ile vücutta uzun süre kalır.  2 yıl üzerinde kalan ve tekrarlayan virüsler kanser nedenidir.

Hem erkekte hem de kadında el-genital-oral genital temas ve cinsel ilişki yoluyla bulaştığı tespit edilmiştir. Özellikle çok sayıda cinsel partneri olanlarda ve bu kişilerin eşlerinde yaygındır. Yüksek bulaşıcılığı vardır, erkekten kadına daha çabuk bulaşmaktadır. 15 ile 49 yaş arasıdaki kadınlardaki  bulaşma oranı %10–20 dir. Bu kansere neden olan onkojenik Hpv tipleri ile kalıcı enfeksiyonu olan kadınlar servikal kanser yönünden yüksek risk altındadırlar. Yani kısaca 2 yıldan fazla enfeksiyonla içli dışlı olan kişilerde rahim ağzı kanserine yakalanma riskini 800 kat artırmaktadır.

Virüs alındığında kişide yara veya kanser yapmamakta olup burada esas faktör kişinin direnç sistemine bağlıdır, Hpv virüsü alındığında enfekte olan bölge normal kalabildiği gibi, vücut bu enfeksiyonu kontrol edebilir ya da genital siğil dediğimiz kondiloma neden olabilir. Bazen de kontrolsüz olmakta yani vücudun korunma sistemlerinin zayıflaması nedeniyle içine yerleştiği hücrenin genetik yapısını bozarak hızla yayılmakta buda kanser nedenidir.

Hpv bulaştıktan sonra değişken bir kuluçka devresi geçirir(2–6 ay). Rahim ağzı ve anüs etrafında ve vulvada sayıları ve büyüklükleri değişen siğillerin oluşması ile kendini gösterir. Oral seks uygulamalarında ağız mukozalarında da siğiller çıkabilir, bu virüs ülkemizde yaygın olarak görülmektedir. Oluşan siğiller ve gerileyen genital siğillerin hastaların yaklaşık %60 'ında tekrarladığı bilinmektedir. Buna karşın tüm kalıcı Hpv enfeksiyonları kanser öncesi lezyonlara ya da servikal kanserlere dönüşmemektedir. Yani enfeksiyon zarar vermeden vücudun bağışıklık sistemiyle ortadan kaldırılmakta yani spontan iyileşmektedir.

Tanı Yöntemleri?

1-        Papsmear.

2-        Kolposkopik Muayene

3-        Hyprid Capture Hpv DNA testi: Ucu pamuklu bir çubuk ile sülüntü alınır ve laboratuarda DNA testi ile servikal hücre ve dokularda Hpv DNA sı araştırılır. Bu test hücre değişiklikleri olmadan da Hpv'nin varlığını da gösterir. Tanı için yüksek ve düşük risk koyduran testtir. Mevcut hpv tipini kişi altında olduğunu tanımlayabilir.

Korunma Nasıl olmalı?

Korunmada prezervatif ve tek eşlilik önemlidir, genital bölgelerinde siğil gibi, lezyonların bulunduğu kişilerden ilişkiye girmekten kaçınılmalıdır. Herhangi bir şikâyetiniz olsun veya olmasın rutin olarak genel kadın sağlığınız içinde gerekli olan 6 ayda bir doktor kontrolüne gitmek en idealdir.

Tedavide vücuttaki virüs yok edilemez sadece oluşturduğu lezyonlar tedavi edilebilir, Hpv virüsü bulunan herkes kanser ya da hasta olacak diye bir kural yok. Ancak bu kişiler kontrol altında tutulmalıdırlar. Tahminen HPV virüsü dış genital bölge kanserlerine, vagina ve Rahim ağzı kanserlerine yol açar. Istatistiklere göre tüm dünyada her yıl bu virüs nedeni ile 490 bin Servikal (rahim ağzı) kanser tanısı konmakta yaklaşık %50'ye yakın kısmı Servikal kanser nedeni ile hayatlarını kaybetmiştir ve yine her yıl tüm dünyada Hpv virüsüne bağlı 30.000 yeni genital vakası ortaya çıkmaktadır.

Genellikle bu virüsü alan kişilerde kanserin ortaya çıkması çok erken olmasına karşın, invazil ilerleyici servikal kanserlere kadar gelmesi 15 yılı bulmaktadır. Bu yüzden HPV enfeksiyonunda erken tanı önemli rol oynar. Virüse karşı aşı çalışmasında önemli mesafeler kat edilmiş. Artık bugün profilaktif HPV aşıları sayesinde bu virüsün sebep olduğu kanser türleri önlenebilir hale gelmiştir.

Kısacası, HPV virüsünden korunmanın tek yolu piyasada HPV aşısı adı altında bulunan Aşıları hastalığa yakalanmadan yaptırmaktır.

SERVIKAL KANSERLERE KARŞI KORUNMA YÖNTEMI: HPV AŞISI

Kadınlarda dış genital ve rahim ağzı(Serviks) ve erkeklerde penis ve anal kansere neden olan HPV(Humman Papulloma virüsü) yukarıda tanısı konulan kanserlerin %95 inde aşan patojen rahim ağzı kanseri bütün dünyada meme kanserinden sonra kadınlarda 2. sırada gelmektedir. Dünyada her yıl 270.000 kadın rahim ağzı kanseri nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Bu nedenle yeni geliştirilen koruma amaçlı aşının hastalığa neden olan virüs tiplerine maruz kalmamış kadınlarda %100 koruma sağladığını biliyoruz. Rahim ağzı kanser öncesi değişikliklerin %99,7 'sine kansorejen HPV virüsü denen olmaktadır.  Kadınların %60–70 inde HPV virüsü bulunur. İnsan bağışıklık sistemi, bu tür enfeksiyonları 1–2 yıl içinde yener ancak onkojenik (Kansorejenik) özellik taşıyan 16–18–31–45 türleri rahim ağzı kanserine, 6–11 tipleri ise genital siğillere yâda kanserlere yol açar.

Bu enfeksiyonların birçoğu klinik belirti vermez ve kendiliğinden iyileşir. Bulaşma şekli çoğu zaman cinsel yada çok yakın temas yoluyla alınır. O bölgenin nemliliği ve oluşan lezyonlar geçişi daha da kolaylaştırıcı faktörlerdir.

Rahim ağzı kanserinden korunmak için kadınların yaşamları boyunca şu üç yaklaşımı bilmesi gerekir.

1- Ergenler için davranışsal eğitim (korunmasız ilişkiden kaçınmak)

2- Aşılama

3- Rahim ağzı kanserinin erken tanısında önemli olan bu alanda çok değerli olarak bilinen PAP-Smear taraması

Bu 3 aşamanın bilinmesi gerekir.

Yeni geliştirilen korunma amaçlı HPV aşılarının, 6–11–16–18 tiplerine maruz kalmamış kadınlarda rahim ağzı kanserine karşı korunma %100 dür.

Hpv aşıları Türkiye'de GARDASIL adı altında piyasada satılmaktadır. Hedeflediği kitle enfeksiyona maruz kalmamış 9–26 yaşlar arasındaki kız ve kadınlardır. Bunları korumayı hedeflemektedir. Aşı aşağıdaki durumları önler.

- Servikal Kanser (Rahim ağzı kanseri)

- Servikal Adenokarsinemo Insitu

- Servikal intaepiterial Neoplazi(CIN) evre 2  yâda 3.

- Vulvar Intra epiterial Neoplazi (VIN) evre 2 yada 3.

- Vaginal Intraepiterial Neoplazi (VAIN) evre yada 3.

 

Genital siğiller (Kondiloma Akuminata) ,Hpv enfeksiyonu

Aşı, Kişinin uzun süreli HPV'ye karşı dirençli olmasını sağlar. Tıp dünyası, dünyada çiçek ve çocuk felci virüslerinin sebep olduğu hastalığı nasıl kaldırmış ise yıllar içinde rahim ağzı kanserleri de tarihe karışacaktır. Bu çok yakın bir zamanda olacak gibi geliyor. Hpv aşısı 2 grupta çalışılmaktadır.

1. Grup profilaktik (koruyucu ve önleyici) aşıları içerir. Virüs alınmadan yâda alındıktan hemen sonra harekete geçerek koruyuculuk sağlar.

2. Grup aşılar kanser yâda kansere yatkın durum ortaya çıktığında, tedavi etmek için yapılan aşılardır.

Biz aşı deyince daha ziyade birinci grubu anlıyoruz. Aşılar monovalan tip        16'ya bivalan tip 16-18'e quadrivalan tip 6–11–16–18 etkili aşılar çıkmış.

Her üç aşıda kolay tolere edilebilir olması yüksek bağışıklık sağlaması bu enfeksiyonlarla ilişkili klinik hastalığın azaltılmasında etkili olması, antikor  titrisilin uzun süreli yüksek kalması ortak özellikleridir.

Gardasil aşısının uzun süreli etkili olabilmesi için bir kez yapıldıktan 2 ve 6 ay sonra tekrarlamak gerekir. 2006 Haziran ayında Amerika'da kullanıma başlayan aşı 2007 Nisan ayından itibaren Türkiye'de piyasaya çıkarılmış ve uygulanmaya başlanmıştır. Dileyen hastalarımızda aşıyı kliniğimizde de yaptırabilmektedirler.

Aşının özellikleri, 3 doz uygulandıktan sonra 5 yıl, %100'e yakın koruyuculuğu 5 yılın sonundaki koruyuculukta 18–30 yıla uzadığı iddia edilmektedir. Aşı anormal Pap-Smear testi sonuçlarında, Hpv enfeksiyonu veya genital siğili olan kişilerde de olabilir ancak etkinliği net bilinmemektedir. Gebelikte uygulama önerilmez emziren kişilerde uygulanabilir. Hafif alerji reaksiyon yapabilir önemsizdir tedaviye gerek olmaz. Aşının en uygun yapıldığı yaş dönemi 9–26 arası ancak en ideal uygulama 20 yaş öncesi olarak kabul edilmektedir. Aşılanan bireyler 30 yaşından itibaren 5 yıllık aralarla 3 kez Pap-Smear testi ile taranmalıdır.

Uygulama Nasıl olmalıdır?

Aşı 9–26 yaş arası bayanlar için önerilir, 0,5 mm. IM (intra müsküler) uygulamalık hazır enjektörlü kullanıma hair bir preparat IM(adale içine ) yapılır

Uygulama Takvimi

1.        Doz belirlene tarihte

2.        Doz 1. dozdan 2 ay sonra

3.        1.dozdan 6 ay sonra kişilerin 0–2 ve 6 ay aydaki aşılama takvimine bağlı kalması istenir.

Uygulama şekli

Üst kolun deltoit adalesine yada uyluğun  üst dış yan bölgesine IM olarak yapılır. Cilt altı uygulama önerilmemektedir. Aşıyı kullanmadan önce mutlaka çalkalanmalı elde edilen beyaz bulanık sıvı hemen adale içine uygulanmalıdır.

Şu durumlarda;

       — Alerjik reaksiyonu olan durumlarda

       — Akut ve şiddetli enfeksiyon geçirenlerde

       — Gebeliği olanlarda

       — Deri ve deri hastalıklarında

Pıhtılaşma bozukluklarında  uygulama yapılmaz.

 

Aşının kullanım ömrü 3 yıl olup, saklanma koşulları 2–8 dereceli buzdolaplarında saklanmalıdır ve şuana da 360$ a satılmaktadır.