DİSMENORE

(Sancılı Adet Görme)

Adet görme kadın organizması için fizyolojik bir olaydır. Pek çok kadın bu durumu sessiz geçiremez organik yâda psikolojik rahatsızlıklardan yakınır. Bu dönemi belirgin şikayeti olmadan geçiren kadınlarda vardır (%50)

Yakınmalar metabolik, hormonal ve psikolojik farklılıklardan ileri gelir.

      Yunanca bir kelimeden alınmıştır. DİS: Zor  MEN: Ay Rhoia: Akıntı anlamına gelir.

       Sancı, adet kanının ve dökülen endometrial hücrelerin dışarı atılması için gereklidir.  yumurtlama sonrası gelişen corpus luteum 17-OH -PROGESTERON salgılar.  Gebelik gerçekleşmez ve hormon seviyesi düşünce doku fosfolipitleri yıkılır.  endometiumda prostaglandin(PG) açığa çıkar. Prostaglandin uterusu kasan bir üründür. Böylece adet kanı ve dökülen hücreler rahim azgından dışarı atılır. Kadınlar menstruasyonu, ağrısız yâda çok az ağrılı geçirirler. Şayet PG yüksek düzeyde yapılır ise rahim kasılmasın ortaya çıkar. Bu da yoğun ve şiddetli ağrı olarak hissedilir. Şiddetli hissedilen dönemlerde kadınlar günlük işlerine gidemez öğrenci ise okul devamsızlığı ortaya çıkar.

Normal adet siklusu:

                                21-35gün aralık

                                3-7 gün süre

                                40mm’den az kanama miktarı ile olmalıdır.

         Dismenorede normal siklus düzeni çoğu kere delişmez.

Normal siklus şu fazlarla gelişir.

1.Folliküler faz(yumurtlama öncesi)

Beyin hipotalmustan GnRh salgılanır. GnRh Hipofizden FSH ve LH hormonunu salgılatır. FSH yumurtalıklardan follikül gelişimini hızlandırır. Folliküllerden ESTRADİOL(E2) salgılatır. E2 ovulasyona yakın günlerde FSH baskılar LH’yı artırır.

2. Ovulasyon fazı(yumurtlama)

                         E2 hormonu artar. LH da artar. Endometrium proliferasyonu daha fazla gelişir. LH artışı progesteron salgılatır. Folliküllerdeki granüloza hücreleri luteinize olur. Progesteron artışı fsh ve lh artışı saglar. Pik yapan LH folliküli çatlatır. Yumurta dışarı atılır.

3.Luteal faz(sekretuar faz)

GnRh sıklığı azalır ve FSH ve LH azalır. corpus luteum 17-OH PROGESTERON salgılar. Endometrium sekretuar faza geçer. Gebelik yok ise Luteoliz başlar. E2 ve progesteron düşer. Endomerium dökülür ve kanama olur.

Dismenore iki başlık altında irdelenir.

Primer dismenore: Kadınların yarısında bu tür şikâyetler vardır. Ancak bunların %10’da ilaç tedavisi alarak yakınmalarını ortadan kaldırabilirler.

  İlk adet döneminden itibaren veya takip eden 2 yıl içinde başlar.

  Sebebi tam bilinmiyor (ailesel, psikolojik)

  20-25 yaşına kadar devam eder.

  Ağrılar zararsızdır.

  Ergenlik çağında yaygındır.

  Doğumdan sonra ya geçer yâda hafiflerler

  Ağrı adet kanamasından saatler önce yâda adetle başlar 1-2 gün içinde sona erer.

  Ağrılar lokalize kolik yada spazmotik tarzdadır.

Uterus kasılmaları;

                  2-4 dakika ara ile

                  30-60 saniye süre

                  100mmhg basınç kuvvetle gelir.

Pelviste patoloji yoktur.

Ağrı genellikle kasıklarda yani pubis kemiği üzerindedir.

Ağrılar genellikle kanamalar ile başlar 48-72 saat içinde sona erer.

Ağrılar künt kasık ve bacakların iç kısımlarında hissedilir

Bulantı kusma halsizlik ishal ve kabızlık şikayetleri de şiddetli ağrılarda sıkça yaşanır.

Diğer ağrıların tersine basınç sıcak uygulama ve pozisyon değiştirmekle ağrı hafifler.

Sekonder dismenore

     İleri yaşlarda görülür.

     Çoğu kere pelvis içi bir patolojiye bağlıdır.

     Ağrı,

          Jinekolojik bir patoloji sonucu,  

          Âdetin 3. Gününden çok sürmüş ise,

          Kanamalı yâda kanamasız dönemde ortaya çıkar ise,

          Adet kanamasından birkaç gün önce başlar ise,

Sekonder dismenoreyi yapan patolojiler;

     Endometriozis,

     Genital enfeksiyonlar,

     Rahim ağzı darlığı,

     Myomlar

     Rahim pozisyonu (arkaya dönük nadir sebep)

     Spiral(nadir),

     Uterus polipleri,

     Rahim içi yapışıklıklar,

     Rahim tümörleri,

     Çift uterus,

     Kapalı kızlık zarı,

 Sınıflandırma

  Grade 1  mentruasyonda ağrı yok       

            Aktivite (günlük yaşam)

            Engeli yok

            Ciddi belirti yok

            Ağrı kesiciye gereksinim yok  

 Grade 2 

            Mentruasyonda hafif ağrı var

            Aktivite çalışma engeli çok nadir

            Belirtiler yok

            Ağrı kesiciye gereksinim nadiren

 Grade 3 

           Menstruasyonda ağrı var

            Günlük aktivite etkilenir

            Belirtiler var

            Ağrı kesiciye gereksinim var

  Grade 4 

           Aktivite günlük yaşam etkilenir

            Belirtiler şiddetli görülür

            Bulanı kusma kabızlık halsizlik görülür

            Analjezik gerekir

 Dismenore şikâyeti olan kadınlar ne zaman dr gitmeli

   Ağrı adet kanamasından ayrı zamanda

   Çok şiddetli

   2-3 günden fazla sürer

   Adet krampları şeklinde değil ise

Dismenore ile nasıl baş edebiliriz yâda tıbbı tedavi almadan önce yapılacak uygulamalar 

Adet öncesi veya içinde iken

Çay kahve, çikolata, kola gibi yiyecek ve içeceklerden uzak durulmalı

Ağrılı bölgeye sıcak uygulama (kompres, su torbası, termofor)

Ağrılı bölgeye masaj

İstirahat etmek(uzun süre ayakta kalmayın uzun yürümeyin)

Non steroid anti inflamatuar analjezikler kullanın

Düzenli egzersiz yapın

Günde 2 litre su tüketin

Ilık duş alın

Bitkisel besinler ve çaylar tüketin

Sigara içmeyin

Alkol almayı sınırlandırın

Şunları unutmayın

Dismenore psikolojik bir sorun değildir.

Doğum yapmak dismenoreyi ortadan kaldırmaz.

Dismenore de her ne zaman olur ise olsun mutlaka jinekolojik muayene yapılmalıdır.

Tedavi 

1. Medikal tedavi

NSAİ  analjezikler

Anti kolinerjikler

Düz kas gevşeticileri

Beta adrenerjikler

Doğum kontrol hormonal yöntemler

Kalsiyum kanal blokürleri

2. Cerrahi yöntemler

Presekral nörektomi

L/S  luna op