|
ERKEN DOĞUM (PREMATÜR EYLEM)
Erken doğum gebeliğin 37. haftadan önce gerçekleşmesi demektir. Tüm doğumların %12 ‘sini teşkil eder. Erken doğan bebeklerde organ sistemleri özellikle akciğer gelişimi tamamlanamaz yani tam olgunlaşamaz. bu nedenle erken doğan bebeğe yeni doğan bakımı gerekir. Erken dönemde bu durum bebekte organ hasarlanmalarına bebek kayıplarına neden olur. Erken doğum eylemi, çoğu durumda kendi kendine başlar. Başlatan nedenleri şöyle sıralayabiliriz. · Çoğul gebelikler (İkiz ve daha yukarısı)· Polihidramnios (Suyun fazla olması)· Rahmin şekil bozukluğu· Sularının miat dolmadan gelmesi(EMR)· Enfeksiyonlar (Vaginal enfesiyonlar, idrar yolları enfeksiyonları başlıca olanlarıdır.)· Vaginal enfeksiyonlar içinde en önemlileri beta grubu streptokoklar, bakteriyal vaginosiz, mantar enfeksiyonu, aneorop bakteriler, klamidyalar…· Plasenta yerleşim anomalileri (Plasenta previa)· Plasenta dekolmanı(erken ayrılma) durumlarında doğum eylemi başlayabilir.· Kötü sosyo ekonomik koşullar, ciddi anemiler, metabolik hastalıklar, sigara kullanımı bu eylemi başlatan ayrıca edelerdir.
RİSK GRUPLARI Düzenli doğum öncesi kontrollere gitmeyen gebeler. Tekrarlayan düşük kayıbına sahip kadınlar. Uterusun şekil bozuklukları (Uterus Subseptus, Utersus Bicornus) Servikal yetmezlikler(servikal uzunluğun 25 mm. Altında olması,). Servikal bölgeye yapılan operasyonlar (Konizasyon vs.) Mevcut gebelikte gelişen polidiamniyos. Over kisti, myom ameliyatı olmuş yada bu hastalığı taşıyan anne adayları Aşırı kilosu olan 18 yaş altında ve 45 yaş üstü olan gebeler Vücut ağırlığı 50 kg’düşük Boyu 150 cm den kısa olan gebeler Kötü sosyo ekonomik koşullarda yaşayanlar Sigara içen aşırı yorgunluk ve strese bağlı kalan anne adayları Çoğul gebeliği olan anne adayları Enfeksiyonu, kalp hastalığı yada metabolik hastalığı olan anne adayları,
ERKEN DOĞUMLARIN ÖNCEDEN BELİRLENMESİ Normal doğum 37.-42.haftalar arası görülen doğumları kapsar. Doğumun başlaması her ne nedenle olur ise olsun 37. haftadan önce görülmesi erken doğum olarak adlandırılır. Erken doğum bebeğin kilosuna bakılarak değil haftasına bakılarak konulur 20. haftadan önce ise düşük, 20-37 haftalar arası gerçekleşir ise erken doğum diye bilinir. Toplumda sıklığı %10-12 kadardır.
ERKEN DOĞUMLARIN ÖNCEDEN BELİRLENMESİ Normal doğum 37.-42.haftalar arası görülen doğumları kapsar. Dogumun başlaması her ne nedenle olur ise olsun 37. haftadan önce görülmesi erken doğum olarak adlandırılır. Erken doğum bebeğin kilosuna bakılarak değil haftasına bakılarak konulur 20. haftadan önce ise düşük, 20-37 haftalar arası gerçekleşir ise erken doğum diye bilinir. Toplumda sıklığı %10-12 kadardır.
Erken doğum nedenleri 1.Zorunlu erken dokumlar: Anne ve bebeğe ait patolojik nedenler ile tıbbi olarak doğurtulması yada düşük yaptırılması gereken durumlardır.
2. Spontan erken doğumlar: Major riskler Vücut kitle indeksi 19 dan aşağıda olanlar(50kg az) Anne yaşının 17 küçük 35 den büyük olması Geçirilmiş abdominal ve rahim operasyonları Bakterıal vaginozis Çogul gebelikler DES kullanımı Polihidramnıos Uterin anomali 32. gebelik haftasında serviks 1cm açıklık ve %80 silinme olması 2 kez 2. trimesterde erken gebelik kaybı Önceki gebeliklerde erken doğum eylemi öyküsü Uterus hassasiyeti Genetik faktörler Desidua içi kanamalar Minor riskler Ateşli hastalıklar 12. gebelik haftasından sonra süren vaginal kanmalar İdrar yolu enfeksiyonu Sigara içme( günde 10 adetten fazla) 2-3 kez art arda düşük yaşama 1 kez erken doğum hikâyesi Erken doğum durumunda bebeği bekleyen tehlikeler Yeni doğanın solunum problemleri Beyin içi kanamalar Yeni doğan retinopatisi Zekâ motor fonksiyon bozuklukları Bağırsak problemleri Erken doğumda riskler ve öncül belirtiler nelerdir? Anne kilosunu çok düşük olması Sigara yada ilaç kullanımı Gebelikler arası sürenin 1 yılın altında olması Vaginal akıntı Suyun gelmesi Alt karın bölgesinde basınç hissetme Kramplar tarzında agrı Karın bölgesinde sertleşme
ERKEN DOGUM TEHDİDİNDE TANI Erken doğumu önceden tanımak için; 1. Biokimyasal belirteçler: A--Bakterial vaginozis: Vagina florasının aneorob bakteriler(gardenelle vaginalis, mycoplazma hominıs) ile yer değiştirmesi sonucudur. Bu mikroplar hidrojen peroksit üretirler, vaginal akıntı bozulmuş balık kokusunda hissedilir. Bu durumda Vaginal akıntı; Vagina pH 4,5 üzerinde, Kötü kokulu, Vagina epiteli yaygın olarak basillerle kaplanır(Clue Cell) Akıntı homojendir B-Fetal fibronektin testi: Fibronektin hepatositler, kanser hücreleri, fibroblastlar, endotel hücreleri ve fetal amnion hücreler tarafından üretilen bir glikoproteindir. Desidua ve fetal zarlar arasında birleştirici rol oynar. Gebeligin 20. Haftalarına kadar servikal akıntıda bulunur ileri aylarda yer almaz. Son aylarda tespit edilmesi koryoamnionitisi düşündürür. Bu madde aranması rutin gebelerde yapılmaz. Tanı koydurucu değeri 50ng/ml üzerinde olmalıdır. Fibronektin testi için şartlar: Amnion zarı yırtılmamış Servikal açıklık 34mm Gebelik 24-35 hafta arasında olması Erken doğum eylemi olan C-Östriol testi, tükürükten bakılır. D-Miada yakın gebede kortizol sentezi artar.
2. Dijital muayene ve ultrason tetkikleri ile serviks değişiklerini değerlendirme: Rahim ağzı(Serviks) değişiklikleri Dijitam muayenede (vaginal tuşe) Bishop skoru oluşturulur. Skor Açıklık silme Kıvam Pozisyon Gelen kısmın yeri 0 <1cm %0 Sert Retrovert Orta hattan 3cm yukarıda 1 1-2cm %0-50 Orta Ortada Orta hattan 1cm yukarıda 2 2-4cm >%50 Yumuşak Antevert Orta hattan 1cm aşağıda 3 >4cm ----- ------ ------ Orta hattan 2cm aşağıda
Bishop skoru 35. Hafta gebelikten önceki erken doğumları değerlendirmede tanı değeri düşük kalır.
Abdomınal yada vaginal yoldan ultrason ile serviksin değerlendirilmesi: Serviks uzunluğu ölçülür 25mm kısa serviks kabul edilir. Hunileşme varlığı ve şekli 3. Uterus kasılmaları Kasılmalar elle yâda tokokardiyograf ile 26. Haftadan itibaren ölçülebilir. Uterus kasılması 10 dakika süresince 2-3 kez gelen 30-60saniye süren 100mmhg basınca ulaşan sancılar şeklinde hissedilir ya da ölçülür. Amnion zarı var ve sağlam. Uterus kontraksiyonları var Serviks akıntı fibronektin testi pozitif erken doğum söz konusu Amnoin zarı var ve sağlam. Uterin kontraksiyon var. Serviks tuşe bulgusu 2cm açıklık %80 silinme. Usg de cx de kısalma ve hunileşme var Fibronektin testi pozitif. 4. Vaginal kanama ve sıklığı: 1. Timesterde kanaması var 2. Trimesterdede devam ediyor ise erken doğum riski 3 kat artar. 5. Bebeğin davranışında olan değişiklikler: Fetüsün solunum durmasından 48 saat sonra doğum gerçekleşir. Erken tanıda bu çok önemlidir. Erken doğum tehdidi alan hastalarda uterin kontraksiyonlar 6 haftadan önce başlar. Erken doğum tehdidinde prognozu belirlemede kullanılan skorlama
SED* sosyoekonomik durum GH* gebelik haftası
6. Renkli doppler usg uterin arterlerde diastolik çentik olması Özellikle bilateral çentik var ise erken doğum tehdidi 12 kat artar. 7. Kanda lökosit sayısı >15.000 üzerinde olması durumunda
TEDAVİ Tedavide başarıyı etkileyen en önemli faktör; serviks değişikliği olmadan önce tanın konulmasıdır. Serviks açıklık 4.5cm silinme %80 ise doğum kaçınılmaz olur. Amaç: Uterus kasılmalarını azaltmak, fetusun durumunu düzeltmek olmalıdır. 1- Yatak istirahati: Tartışmalı konu, yararı yok denilmektedir. 2- Sedasyon, yalnızca anksiyeteyi düzeltir. 3- Progesteron, doğum eylemini anlamlı azaltır 4- Tokolitik ajan uygulaması Bu uygulamanın yapılması için şu şartlar sağlanmalıdır.
|
