Annelik gebe kalma ile başlar. Lohusalık ile devam eder. LOHUSALIK : Doğumun gerçekleşmesinden sonra plasentanın dışarı alınması ile başlar İlk 6 haftası kritik kalanı daha sakin ve sorunsuz geçmek üzere 18 ayı kapsamaktadır. Doğumdan sonra anne için ilk dokunuş, ilk bağlanma ile ruhsal ve bedensel dalgalanmalar genital organların eski haline gelmesi ile nihayet bulur. Doğum farkındalığı yüksek insanlar için çocukla birlikte bir kez daha büyüme fırsatı yakalamasına sebep olur. Lohusalıkta oluşan fizyolojik değişiklikler Doğum sonu ağrılar: Uterus: rahim doğumdan hemen sonra küçülmeye başlayarak 4 hafta içinde gebelik öncesi iriliğe serviks(rahim ağzı) doğumun 2. Günde 2 parmak girecek açıklığa iner. Tamamen kapanması 2 hafta içinde gerçekleşir rahim ağzı kanalı iç kapısı kapanırken diş ağzı yani vajinaya bakan kısmı hiçbir zaman tam kapanmaz. Dıştan bakılınca geniş görünümlü, laserasyonu olan ve kenarlarında çöküntüleri var olan bir yapıya döner. İşte buraya bakarak doğum yapıp yapmadığına karar verilir. Doğum sonu ağrılar: Rahim kasılmaları: oksitosın hormonu salgılanmasına bağlıdır. Sezeryan ve epizyo kesisi : Kesi yerlerinde acıma yanma ve sızlama Neler yapılabilir.
Epizyo yeri 7-10gün içinde iyileşir Yara yeri üzerine oturmayın Pamuklu gevşek iç çamaşırları kullanın İdrar torbasını sık sık boşaltın 6-8 saat aralıklar ile Tuvalete gidin Kabızlık nedeni ağrı için bol su, için posalı besinler tüketin Parosetamol grubu ağrı kesiciler alabilirsiniz.
LOŞİA: Doğum sonu normal kan kayıpları: Normal doğumda 500cc Sezeryanda 1000cc dir. Loşia oluşumu. Plasentanın ayrılma yerinden arta kalan ve dökülen doku parçaları Kan ve serumdan oluşur 10-15 gün devam eder. Başlangıçta 4-5 Gün kanlı kırmızı 6-10 gün kadarda pembe ve giderek beyaza dönüşerek sona erer. Süt gelmesi: prolaktin ve oksitosin hormonu salınımı Annenin bebeğin sesini duyması Bebeğin meme başını emmesi uyarısı . Başlangıçta anne sütü 4-5gün koyu ve az daha sonra bebek emmesine bağlı miktarı çok artacak ancak kıvamı azalacaktır. Hamilelikte memeler: Genel olarak büyürler Sertleşirler Nodüler oluşumlar Hafif dolgunluk ve ağrılar olur. Tedbir olarak Göğüsleri destekleyen sert sutyen kullanın Çatlak var ise krem kullanın Memede 4-5saatten fazla süt biriktirmeyin Memede yumrular oluşmasına izin vermeyin, Meme başını ıslak bırakmayın daima kuru tutun Genel vücut hijyenine dikkat edin Sezeryan ve epizyo kesi yeri ağrıları Sezeryan kesi yeri iyileşme 8 hafta, epizyo kesi yeri iyileşmesi 7-10 gün Epizyo yeri bakımı Üzerine oturmayın 4-6 saatte bir ped değiştirin Perine temizliği için ilik temiz su kullanım Temizlik önden arkaya yıkama şeklinde olsun Ağrı ve şişlik var ise soğuk uygulayın Pamuklu ve bol iç çamaşırları giyin Uzun süre ayakta kalmayın ve uzun süre oturmayın
İDRAR YAPMA FAZLALIGI ve KABIZLIK. Depolanan sıvının atılmasına bağlı olarak arta Kabızlık: Doğum sonrası barsak hareketleri geç başlar Karın kaslarının zorlanmış olması Ikınma ile dikişlerin açılacağı kaygısı Tedbir: BOL SIVI TÜKETİN Posalı besinleri çok tüketin EV İÇİ YÜRÜYÜŞLER YAPIN GÖZLERDE KANLANMA: doğumun hemen sonrasında konjoktivalarda kanlanmaya bağlı kızarıklar oluşur. LOHUSALIK HÜZNÜ: Hormonal degişimler Ruhsal dalgalanmalar(coşku, kaygı arası gel git ler) Ağlama krizleri Uykusuzluk halsizlik şaşkınlık sinirlilik Baş ağrısı Konsantrasyon güçlüğü Doğumların %30-85 inde görülür. 7-10 Gün içinde kaybolur
LOHUSALIKTA ACİL PATOLOJİK HALLER: Doğum sonu kanamalar: doğumdan sonra görülen ve fizyolojik sınırı aşan (500cc) kanamalardır Hemotokrit değeri % 10dan fazla düşer. Vaginal doğumların %2-4 görülür. Erken post partum devrede görülen kanama nedenleri 1.rahim kasının kasılma anomalısi(atonik kanamalar) Uzamış doğumlar Rahmin aşırı gerginliği(ikiz gebelik,iri bebek,,hidramnios) Çok sayıda doğum yapma 2. doğum yolu yırtıkları 3. kanama pıhtılaşma bozuklukları
4.plasentanın patolojik bozuklukları: Kotiledon retansiyonu Kısmı plasenta previa Plasenta yerleşim anomalileri(acreat,percreat,increata) Tali plasenta
5.diğer faktörler: Uterusun şekil anomalileri 6. hoyratça yapılan doğum yardımları Geç post partum kanama nedenleri Plasenta retansiyonu Sub involusyon Lohusalıkta doktora başvurma halleri Yoğun kanama Pis kokulu akıntı Loşıada bol pıhtı olması 38.C üzerinde ateş olması Bacaklarda ve baldırlarda duyarlılık ve sıcaklık hissi Memelerde ağrı şişlik hassasiyet kızarıklık Meme başından iltihap gelmesi Sezaryen ve epizyo kesi yeri şişlik ve kızarıklığı Fenalık hissi kendini kötü hissetme Kanamalarda görülen bulgular Hızlı nabız(taşikardi=>110dakika) Düşük tansiyon(hıpotansiyon=<90mmhg sistolik) Hızlı sonunum(takipne=>30/dakika Mukozalarda soluk renk Terleme, soğuk cilt, endişeli durum Konfüzyon, bilinç kaybı İdrar çıkış azlığı(<30ml/saat) Uterus gevşek ve büyüktür Post partum kanamaları sınıflandırma Grup 1 Kayıp <1000cc ise bulgu hafif taşikardi Grup 2 Kayıp 1000-1500cc ise bulgu taşikardi, takipne Grup3 Kayıp 1500-2100cc ise bulgu taşikardi, takipne, hipotansiyon periferik dolaşım bozukluğu Grup4 Kayıp>2100cc ise bulgu hasta şok tablosundadır. Post partum kanamalı hastalara yaklaşım Ekip ve ekip man desteği istenmeli Vital bulguların tespiti Damar yolunu açmak Acil laboratuar tetkikleri istemek Kan grubu tayini Daimi idrar sondası takılması Damar yolunu dolduran mayii verilmesi Kan isteği yapma Rahmi kasıcı ilaçlar yapılır Rahim içi kontrol edilir Uterus masajına başlanır Kanama nedeni için detaylı genital muayene yapılır Post partum kanamalı hastalarda yönetim Medikal tedavi Plasenta 30 dakika olmasına rağmen ayrılmaz ya da aşırı kanama var ise plesanta kontrollu olarak çıkarılır Mesane boşaltılır. Kordon klemp ile vagina ağzına yakın yerden tutulur. 2-3 dakika süre ile hafif traksiyon edilir. Diğer el pubis üzerinde uterusu sabitler kasılmalarla birlikte kordon çekilir kasılma yok ise kordonu çekilmez yalnızca gergin tutulur. Masaj plasenta dışarı alındıktan sonra İki elle uterus masajına başlanır. Masaj 2 saat boyunca her 15 dakikada bir yapılır. Öngörü: Riskli hastaları önceden belirlenmeli, Trombosit sayısı 50.000 adet/ml üzerinde tutulmalı ve plazma solusyonları verilmelidir. Poast partum kanamalı hastalarda medeikal tedavi yetersiz kalır ise cerrahi tedaviye geçilmelidir.
Cerrahi tedavi Uterin arter bağlanması Hipogastrik arter baglanması (internal iliac arter ligasyonu) Uterin packing(paketleme) 5-95 saat tutulabilir Lynch sütürü Tranvers sütürler Histerektomi(rahmin alınması)
Uterus rüptürü Uterus yırtılması 1500 doğumda bir görülür.kanama ve anne ölümlerini %20sini oluşturur. Şu bulgular görülür. Doğum eylemi durur doğum ilerlemez ÇKS(çocuk kalp sesleri) bozulur. Gelen kısım pelvisten yukarı çıkar. Karın göğüs altında şiddetli ağrı Kasılmalar aniden kesilir. Annenin karnında yırtılmaya yakın BANDLE halkası oluşur Tedavi Doğum süratle müdahale ile sonlandırılmalı dır
Uterus inversiyonu Doğumu takiben uterus iç yüzünün dışa dönmesi halidir. 20.000-60.000 doğumda bir görülür. Ani ortaya çıkar. Genellikle plasentanın uterusa fundal yerleşimlerinde rastlanır kordonun elle çekilmelerinde ortaya çıkar Tedavi: Utersus anestezi altında repoze(içeri itme) edilir.
Amnıon suyu embolisi 20.000 doğumda bir görülür. Ani ortaya bir tablodur Hipotansiyon HİPOKSİ Kanama ve pıhtılaşma bozukluğu Şiddetli kanama Tedavide ana ilke: Blokaja yol açan kalp refleksleri, vazo-spazm, bronko -spazm, ve akciğer ödemini süratle sonlandırmaktır.
Puerperal enfeksiyon Dogum sonucu genital sistemlerden orijin alan enfeksiyonlara bu ad verilir. Nedenleri Asepsi şartlarında yapılan doğumlar ve hasta kaynaklı nedenler diye ayrılır. Genellikle tuttukları organa göre adlandırılır. Endometrit Parametritit Pelvik tromboflebit Peritonit Salpenjit İdrar yolu enfeksiyon Doğum sonu kötü koku enfeksiyonu akla getirmelidir en temel bulgu 38 ve üzeri ateş görülmesidir. Enfeksiyonlardan korunmak için gebelik doğum ve lohusalıkta alınacak önlemler Gebelikte dengeli beslenilmeli Anemi düzeltilmeli Vitamin eksikliği giderilmeli Doğumun steril şartlarda yapılmasına dikkat edilmeli Doğumda gereksiz müdahalelerden kaçınılmalıdır Enfeksiyon bulguları var ise zamanında derhal müdahale yapılmalı Tedavi Genellikle medikal tedavi yapılır
Lohusalıkta cinsellik Lohusalıkta kadın ruhsal süreçle birlikte fizyolojik değişimlerde yaşar. Doğumdan sonra salgılanan hormonlar kadının cinsel uyarılmasını azaltır ve zorlaştırırlar. vaginal ıslaklık gecikebilir yâda olmayabilir. Cinsellik keyifli yaşanmaz ayrıca lohusalık kadını lohusalık hüznü oluşturur. Kadınlar lohusalığın 12. Haftasından sonra cinsel ilişki yaşamına dönebilirler. Doğum sonu ilişki başlama 6. Haftanın sonu işaret edilir. Ancak burada önemli olan kadını cinselliğe hazırlayacak olan sayılı günlerden çok kocanın eşi ile hem eş hem anne olarak kuracağı sevgi bağıdır. Tıbbi olarak loşia beyaza dönünce ve de dikişler iyileşince ilişkide bulunmada sakınca olmayacaktır
LOHUSALIK DEPRESYONU Doğumdan 1 ay sonra aşağıdaki bulgular hala devam ediyor ve yaşamı etkiliyor ise lohusalık depresyonundan bahsedilebilir. her gün mutsuzluk, keyifsizlik, daha önce yapılan işlerden zevk almama, uykusuzluk iştahsızlık, dikkat eksikliği, bebeğe iyi bakamama, kötü anneyim düşüncesi, intihar etme ve ölüm isteği, tedavi tanı konur konmaz derhal başlanmalı, TANI TEDAVİ 1- İnterpersonel psikoterapi tedavi 2- İlaç tedavisi |
