Gebelikte Oruç tutmak

Gebelikte oruç tutmak, islamiyette muafiyet içeren istisnai durumlardan birisidir. Ancak buna rağmen gebe kadınların ramazan ayı içerisinde oruç tuttuğu görülmektedir. Oruç hem annede hem de gelişmekte olan bebek için zorlukları ve sakıncaları mevcuttur.

Gebeler, bulunduğu durumun fizyolojisi nedeniyle sık acıkırlar, zira bu dönemde bebeğe sağlamakta yükümlü oldukları ekstra kalori ile birlikte günlük kalori alım gereksinimleri artar. Anne adaylarının 3–4 saatte bir düşmeye meyilli kan şekerlerini sabit tutmak için küçük porsiyonlu sık öğünlerle beslenmesi önerilir.  

Uluslar arası bir toplantıda bir çalışma grubunun sunumunda, oruç tutan gebelerin, %50’sinde zorlandıkları 1/3’ü ise yan etkileri yaşadıklarını belirtmişlerdir.

Bu yan etkiler, bebeklerin nörolojik ve psikolojik gelişmelerini olumsuz yönde etkileyebilecek keton cisimlerinin oluş sırasında kandaki artışında bağlı oldukları söylenmektedir. Aynı zamanda anne adayları da bundan olumsuz yönde etkilenebilmektedirler. Öncelikle kan şekerinde düşmeye bağlı olarak halsizlik, sinirlilik, baş dönmesi, baş ağrısı problemleri ile karşılaşabilmektedirler.

Oruç esnasında uzun süreli açlık nedeni ile gebelerde keton oranı kanda sürekli yükselir, bunun iki nedeni var, gebeler gebe olmayan kadınlara göre kıyasla çok daha çabuk hipoglisemiye (Kan şekerinin düşmesi) girerler. Kan şekeri düşmesi nedeni ile hücrelerin enerji kullanımı için kan şekeri kalmayınca vücut enerjiyi yağları yakarak sağlarlar, yağ yakımı ürünü de keton cisimleridir. Gebe olmayanlarda bu yükselme 24 saat içerisinde artarken gebelerde bu süre 12- 16 saate inmektedir. Artan keton cisimleri de özellikle ileri haftalarda insülin direncini artırır. Bu direnç yüksekliği had safhaya ulaşırsa gebelik diyabeti oluşur, yani kısaca kanda şeker olsa bile vücut bu şekeri kullanamaz. Oruç tutan annelerde sıvı alımı kısıtlanacağından damarlardan geçen kan sıvı miktarı da azalacaktır. Gebenin günlük sıvı miktarı yaklaşık 3–4 litredir. Azalan sıvı tansiyon düşmelerine neden olacak, buda bebeğin suyunun azalmasına neden olacaktır. Orun tutan annelerin bebeklerinde buna bağlı olarak bebek hareketlerinde ciddi azalmalar olacaktır. Özellikle 4. gebelik ayından sonra bu tehlike daha da artmaktadır. Kısaca doktor muayenesinde riskli gebelik tanımını alan, diyabeti olan, tansiyon yüksekliği olan, idrar yolu enfeksiyonu, düşük riski olan gebelerin oruç tutmamaları gerekmektedir.

Bu grubun dışındaki anne adayları oruç tutmak istiyorlarsa eğer herhangi bir sorununuz yoksa dengeli beslenme prensiplerine uyarak aşağıda vereceğim diyet listesine uyarak oruç tutabilirler,

Gebelikte önerilen diyet;

Sahur;

1 bardak süt,

1 yumurta,

1-2 dilim esmer ekmek,

Domates, salatalık, biber

2 kibrit kutusu büyüklüğünde peynir,

1 bardak meyve suyu(isteğe bağlı olarak açık çay olabilir)

İftar;

1 kâse çorba,

1–2 dilim esmer ekmek;

1 porsiyon et, tavuk veya balık(60–90 gr)

1 kâse yoğurt veya ayran;

Mevsim Salata;

Az yağlı makarna yada pilav

İstenildiği kadar su

Ara öğün 22.30- 23.00 arası;

1 porsiyon meyve;

1 bardak süt yâda 1 kâse yoğurt, yeteri miktarda su alınmalıdır.

Gebelerin oruç tutarken dikkat etmesi gereken durumlar;

-         Beslenme diyetine uyulmalı,

-         Günde 2 porsiyon süt veya yoğurt tüketilmeli,

-         Mutlaka 1 porsiyon et,

-         1 porsiyon kuru baklagiller,

-         Günde 3 porsiyon sebze ve meyve tüketilmeli, 6–8 bardak sıvı alınmalı,

-         Yemek dikten 30–60 dakika sonra yatılmalı.

-         Tüm bunlar sahurla iftar arasında tüketilecek şekilde ayarlanmalıdır.